|
İşçi ve işveren kuruluşları tarafından yapılan tüm araştırmalara
göre, kayıtdışı istihdamda patlama yaşanıyor. Türkiye’de
neredeyse her iki çalışandan biri kayıtdışı çalışıyor. Diğer bir
anlatımla, çalışanların yarısı sosyal güvenlik primi ve vergi
ödemeden çalışıyor ya da çalıştırılıyorlar. Bu durumda üç temel
sorun karşımıza çıkıyor:
1- SSK ve Bağ-Kur gibi sosyal güvenlik kurumları yeterince prim
toplayamadıkları için, bunların gelir-gider açıkları giderek
büyüyor.
2- Maliye İdaresi, hem vergiyi toplayamadığı için hem de sosyal
güvenlik kurumlarının sözünü ettiğimiz açıkları yüzünden bütçeyi
denkleştirmede sorunlar yaşıyor.
3- Çalışanların yarısı sosyal güvenlik ve emeklilik haklarından
mahrum olarak çalıştıkları için, sosyal devlet
kurumsallaşamıyor.
4- Kayıtdışında çalışanlar nedeniyle toplanamayan prim ve
vergiler, kayıtdışında olmayanlara yüklenerek telafi edilmeye
çalışılıyor. Bu kez de, istihdam üzerindeki mali yüklerde (Brüt
ücretin yüzde 50’si ile) OECD ülkeleri arasında birinci sıraya
yerleşiyoruz.
Bütün bunların sonucunda, doğrudan sabit sermaye yatırımlarını
ve istihdamı olumsuz etkileyen önemli bir temel sorunla karşı
karşıya bulunuyoruz. Aşağıdaki tabloya baktığımızda; Ağustos
2007 itibariyle net asgari ücret 419.15 YTL olmasına rağmen, bu
ücretin işverene toplam maliyeti 710.78 YTL’ye geliyor. Çünkü
aradaki 291.63 YTL devlete ödeniyor. Türkiye ekonomisinin içinde
bulunduğu bugünkü koşullarda, özellikle KOBİ’ler ve sanayi
kuruluşları, bu mali yükleri taşımakta zorlanıyorlar. Ayrıca
ücretler üzerindeki bu mali yükün, yüksek ücretlerde daha da
arttığını görüyoruz. (2 bin YTL’lik brüt ücrette yüzde 54
oluyor)
Bugün için, kayıtdışı istihdamın önemli nedenlerinden birini de
çalışma mevzuatındaki katılıklar oluşturuyor. Çalışma yaşamı;
işveren ve işçi arasındaki ihtilaflarla, farklı uygulama ve
yargı kararıyla içinden çıkılmaz bir hal almıştır. Dolayısıyla
çalışma yaşamındaki sorunları ve kayıtdışı istihdam sorununu,
sadece istihdam üzerindeki mali yükleri aşağı çekerek de
çözemeyiz. Yeni hükümetten beklenen, sosyal güvenlik ve çalışma
yaşamında ihtiyaç duyulan yapısal reformlara öncelikle el
atmasıdır. Açıktır ki; ancak, birbirini tamamlayan çağdaş
düzenlemelere gidilerek, kronikleşmiş olan bu sorunlar
aşılabilir.
Söz gelmişken; hiç olmazsa mevcut sorunlara doyurucu cevaplar
veren, bu alandaki yeni bir yayından söz etmek istiyorum. Maliye
Hesap Uzmanları Derneği tarafından yayınlanan “İş Kanunu ve
Vergi Uygulaması” adlı eser, benzerlerinden farklı olarak,
çalışma mevzuatı alanında, İş Kanunu ve İş Kanunu ile ilgili
vergi uygulamalarını birlikte ele alıyor. Maliye Bakanlığı Baş
Hesap Uzmanı Turgut Özcan ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı eski Çalışma Genel Müdürü Ömer Benokan tarafından
kaleme alınan bu kitapta; işyerinin kurulmasından, işyerinde
karşılaşılabilecek her türlü soruna kadar geniş bir kapsam,
derlenip toparlanarak uygulamacılara sunuluyor. Ayrıca bu
kitapta, birçok ihtilaflı konuda idarenin görüşüne ve ilgili
yargı kararlarına yer vererek, en zor konular etraflıca
inceleniyor. Kitabın; muhasebeciler, mali müşavirler, avukatlar
ve işletmelerdeki insan kaynakları yöneticileri için çok yararlı
olacağını düşünüyorum.
Ağustos Ayı Asgari Üc. Diğer Ör
Brüt Ücret 585.00 2.000.00
SSK Primi İşçi P. % 14 81.90 280.00
İşsiz Sig. İşçi P. % 1 5.85 20.00
GV. Matrahı % 15-35 497.25 1.700.00
Gelir Ver. 74.59 340.00
Damga Ver. % 0.6 3.51 12.00
Net Ücret 419.15 1.348.00
SSK Primi İşv.P. % 19.5 114.08 390.00
İşsiz. Sig. İşv. P. % 2 11.70 40.00
İşv. Top. Mal. 710.78 2.430.00 |
