Yatırım ve İstihdamın Teşviki

“Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında” 29.1.2004 tarih ve 5084 Sayılı Yasada bazı değişiklikler yapıldı. Bu değişiklik ile teşvik kapsamına alınan il sayısı 36’dan 49’a çıkarıldı. İstikrar programı uygulaması nedeniyle vergi ve sigorta primlerinin her şekilde azalmasına yol açacak tüm uygulamalara karşı çıkan IMF’in bu konuda da direnmesine rağmen çıkartılan Yasa, bu direnç nedeniyle oldukça değişikliğe uğramış bir şekilde kabul edildi.

Yasa kapsamına 13 ilin eklenmesi amaçlanıyordu fakat söz ettiğimiz karşı çıkma nedeniyle Yasanın özünde önemli değişiklikler yapıldı. 1.4.2005 tarihinden sonra kurulan işletmelerin teşviklerden yararlanmaları için en az 30 işçi çalıştırma ölçütü getirildi.

Bu tarihten önce kurulmuş olanlara ise teşviklerden yararlanmak için bazı hesaplamalar sonucu belirlenecek koşullar getirildi.

Yasanın TBMM’nde tartışılması sırasındaki görüşmelerden elde edilen sonuçlara göre, Yasanın 1’5 yıldan beri süregelen uygulamasından Afyon, Düzce ve Osmaniye illerinde en iyi sonuçların alındığı anlaşılmaktadır. Teşvikten yararlanan diğer illerimizde beklenen sonuç elde edilememiştir. Elimizde uygulama sonuçlarını gösteren net bulgular da bulunmamaktadır. Oysa istihdam üzerindeki yüklerin azalması halinde istihdamın nasıl etkileneceği yönünde sonuçlar bu verilerden elde edilebilir.

Afyon, Düzce ve Osmaniye sanayileşmiş büyük kentlerimizin çok yakınlarındaki illerdir. Bu yöreler ile Hakkari, Şırnak örneği illerimizi aynı koşullara tabi tutarsanız sonuç önceden bellidir.

Sayının 30 olarak belirlenmesi önemli bir yatırım yapılmasını gerektirecektir. Bu teşviklerin süresi beş yıldır ve bir buçuk yılı geçmiştir. Bu süre için bu büyüklükte bir yatırım yapılması ne derece gerçekçidir. Tüm bunlar bu Yasanın istihdam üzerinde önemli bir fonksiyon görmeyeceği, belki kaydi olarak işçi kaydırma yolu ile yararlanmak isteyenler için bir yol olacağı ve böylece Hazine zararına yol açacağı bile düşünülebilir.

Gerçek teşvik doğu ve güney doğu yörelerine yapılması gereken teşviklerdir. Bu konuda öncelikle tarım sektörü düşünülmelidir. Sigorta ve gelir vergisi üzerinden yapılacak teşviklerin ise tüm ülke çapında olması, bunun da yaratılacak tüm yeni istihdama uygulanması şeklinde olması uygun olacaktır.