ÇALIŞMA HAYATI

<%@ Language=JavaScript %> ÇALIŞMA HAYATI

ÇALIŞMA YAŞAMINDA GELİŞMELER

Anayasa Mahkemesince İş Yasası’nda bir iptal
Henüz Resmi Gazete ile yayınlanmamış olmasına karşın, 4857 Sayılı İş Yasası’nın 20’nci maddesinde yer alan “Toplu İş Sözleşmesinde hüküm varsa veya” cümlesi iptal edilmiştir. Söz konusu madde “Fesih Bildiriminde İtiraz ve Usulü” içermektedir.
Yasada yer alan ve iş güvencesi olarak adlandırılan sistemin nasıl işleyeceğine ilişkin olan bu maddede, iş sözleşmesi fesih edilen bir işçinin, fesih bildiriminde bir neden gösterilmediği veya gösterilen nedenin geçerli olmadığını ileri sürmesi halinde iş mahkemesinde dava açabileceği belirtilmektedir.
Aynı maddede, toplu iş sözleşmesinde hüküm olması halinde veya taraflar anlaşırlarsa, uyuşmazlığın özel hakem tarafından da çözülebileceği hükmü bulunmaktadır.
İş Yasası’nda İş güvencesinden yararlanma hakkı olan bir işçiye mahkemeye baş vurma yerine, işçi ile işverenin anlaşması halinde, iş sözleşmesinin feshi ile ilgili uyuşmazlık konusunu bir özel hakeme götürebilme seçeneği de getirilmişti.
Özel hakem yoluna baş vurulması, toplu iş sözleşmesi ile de önceden kararlaştırılabilecekti.

Konu tartışılıyordu
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlık konusunun, yargı yerine özel hakem tarafından çözümlenmesi öğretide de tartışılmaktaydı. 158 sayılı Uluslar arası Çalışma Örgütü Sözleşmesi, iş güvencesi konusunu içeren bir sözleşmedir. Bu sözleşme konu ile ilgili olarak özel hakem seçeneğini kabul etmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal istemini, sadece toplu iş sözleşmesi ile önceden belirleme yönünden kabul ettiği anlaşılmaktadır. İptal kararı, Resmi Gazete ile yayınlandığı gün yürürlüğe girecektir. Kararın yayınlanmasından sonra, özel hakem artık tarafların anlaşması halinde söz konusu olacaktır.

Özel Hakem Yönetmeliği çıkarma yetkisi de iptal edildi (1)
4857 sayılı İş Yasası’nın 20’nci maddesi son fıkrasında “özel hakemin oluşumu, çalışma esas ve usulleri çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir” hükmü vardı. Bugüne kadar taslaklar hazırlanmasına karşın, söz konusu yönetmelik yürürlüğe giremedi.
Bilimsel görüşler, yönetmeliği çıkaracak makamın hükümde yer almadığını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bu konuda kendini yetkili gördüğünü ileri sürüyorlar(2).
Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlarında da, bu konuda yapılması gereken düzenlemelerin, yönetmeliklere bırakılmasını kabul etmediği ve bu yönde iptal kararları verdiği görülmektedir.

Sanayi, Ticaret, Tarım ve Orman İşleri başlıklı 111’nci madde de iptal edildi
Söz konusu madde ile, İş Yasası’nın uygulanması bakımından bir işin sanayi, ticaret, tarım ve orman işlerinden sayılıp sayılamayacağı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelik ile belirlenecekti.
Ayrıca tarım ve ormandan sayılan işlerde çalışanların, çalışma koşullarına ilişkin hükümler, hizmet akdi, ücret, işin düzenlenmesi ile ilgili hususlar yine Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelik ile belirlenecekti. Bundan amaçlanan, uzun yıllardan beri bir iş yasasına sahip olmayan tarım ve orman çalışanlarının, İş Yasası kapsamına alınmaları, fakat bu alanın sahip olduğu farklı koşulların değerlendirilerek, bir yönetmelikle bu koşulların dikkate alınmasıydı.
Anlaşıldığı kadarı ile Anayasa Mahkemesi, Yasada herhangi bir örnek bile verilmeden, hangi işlerin sanayi, ticaret, tarım ve orman işinden sayılacağının idareye verilmesini çok geniş bir yetki olarak görmüştür.
Tarım ve orman iş kolunda çalışanların çalışma koşullarının da belirlenmesinin idareye bırakılması, aynı şekilde iptal edilmiş. İptal kararı yayından itibaren altı ay sonra yürürlüğe girecek.

(1) Prof. Dr. Ercan Akyiğit, Çimento İşveren Dergisi, özel ek, Kasım 2005