ÇALIŞMA HAYATI

<%@ Language=JavaScript %> ÇALIŞMA HAYATI

BİREYSEL EMEKLİLİK VE VERGİSEL TEŞVİKLER

(Prof. Dr. Selahattin TUNCER’in Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi’nin Ocak 2004 sayısındaki yazısından özetlenerek derlenmiştir)

Bireysel emeklilik sistemi yeni ve önemli bir konudur. Ülkemize gecikerek gelmiştir. Yapıya uyum sağlaması zamanla olacaktır.

Sistem temel bir çerçeve yasa ile buna göre yayınlanan yönetmelik ve tebliğlerle iki yıllık bir sürede oluşturulmuştur. Vergi avantajları ise ayrı bir yasa ile sistemi desteklemek üzere düzenlenmiştir.

Karmaşık ve çok yönlü bir sistem halinde Ülkemizde geleneği olmayan farklı bir fon biriktirme yöntemidir. Sistemin anlaşılması bakımından iki ayrı yasanın olması kolaylık sağlamaktadır. Bunlardan biri 4632 sayılı çerçeve yasa, diğeri 4697 sayılı vergi ve istisnaları düzenleyen yasadır. Sistemin karmaşık noktaları şunlardır.

1. 4697 sayılı Yasa, sadece bireysel emekliliğin vergi konularını değil, bunun yanında T.C Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-kur gibi sosyal sigortalar ile ilgili Özel şahıs sigortaları kapsamına giren vergi konuları da çözümlenmek istenmiştir.

2. Özel şahıs sigortaları ile ilgili teşvik ve destek hükümleri değiştirilmiştir.Bunlar bireysel emeklilik sistemi ile ilgili vergisel teşviklerle birlikte düzenlenmiştir. Uygulamada her iki sistemi birbirinden ayırmak zor olacaktır.

3. Özel şahıs sigortalarından elde edilen gelir, Gelir Vergisi Yasasının 23/11 ve 25/3’ncü maddelerinden çıkarılmış, bireysel emeklilik sisteminden elde edilecek gelirle birlikte Gelir Vergisi Yasasının 75’nci maddesine eklenen 15 numaralı bent ile menkul sermaye iradı sayılmıştır.

4. 4697 sayılı Yasa ile Gelir Vergisi Yasasına eklenen mükerrer 21’nci madde ile bireysel emeklilik sisteminden edilen gelirle, özel sigorta şirketlerinden elde edilen gelir arasında bir ayırıma gidilmiştir. Bireysel emeklilik gelirinin %25’i, özel sigortadan elde edilen gelirin %10’u vergiden bağışık tutulmuştur. Ayrıca belirli tutarı aşan kısmının ise GVK’nun 86’ncı maddesine göre beyan edilmesi hükmü getirilmiştir.

5. 4697 sayılı Yasa, özel şahıs sigortaları ile bireysel emeklilik sisteminin birlikte uygulanması olanağını tanımıştır. Bu nedenle Gelir Vergisi Yasasının 63’ncü maddesinde yapılan değişiklikle indirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkı paylarının toplam tutarında iki sigorta türü bakımından ayrıma gidilmiştir.

Buna göre; bireysel emeklilikte indirim konusu yapılacak katkı payları toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %10’udur. Şahıs sigortasında ise bu %5 olarak sınırlandırılmıştır.

Bireysel emeklilik sistemine vergi ayrıcalığı tanınmıştır.

6. Yasanın geçici 1’nci maddesine göre yürürlük tarihi olan 7.10.2001 tarihinden önce faaliyete başlamış olan emekli ve yardım sandıklarına ödenen primler ile bu sandıklardan iştirakçilerine yapılan ödemeler bakımından GVK’nun 23, 25, 63, 89 ve 94’ncü maddelerinin bu kanunla değişiklik yapılmadan hükümleri uygulanacaktır. Böylece bu maddeler çok uzun süre yürürlükte kalacaklardır. Bu tür uzun vadeli hükümlerin geçici madde ile yürürlükte kalması bireysel emeklilik sisteminde eski ve yeni hükümler şeklinde zorluklar yaratacaktır.

7. Önemli bir olumlu gelişme ise, Gelir Vergisi Yasasının 40’ncı maddesine eklenen 9 numaralı bent ile bireysel emeklilik sistemine işverenlerin de çalıştırdıkları işçileri adına katılma olanağı vermiş olmasıdır. Katkı payları ticari kazançtan indirilebilecektir.

(Açıklamalar devam edecek)