ÇALIŞMA HAYATI

<%@ Language=JavaScript %> ÇALIŞMA HAYATI

Devlet Bakanlığından:

Bireysel Emeklilik Aracıları Hakkında Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Vergi Teşvikleri İle İlgili Yasal Düzenlemeler

28.06.2001 Tarih ve 4697 Sayılı Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

4697 Sayılı Yasa 14 ana madde ile 1 geçici maddeden oluşmuştur. Yasa ile Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi, Damga Vergisi, Banka Sigorta Muamele Vergisi Yasalarında değişiklikler yapan Yasa vergi teşvikleri getirmektedir.

2. 13.08.2003 Tarihli ve GVK-3/2003 Sayılı Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilgili Gelir Vergisi Kanunu Sirküleri

Sirküler ile ;

-Bireysel emeklilikte elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi,

-Emeklilik şirketlerine ödenen katkı payı ve primlerin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması gibi iki konu açıklanmıştır.

BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNDEKİ VERGİ AVANTAJLARI

1. 193 Sayılı Gelir Vergisi Yasası

4697 Sayılı Yasa ile Gelir Vergisi Yasası’na bir mükerrer madde eklenmiş, Yasanın 23, 25, 40, 75, 86, 89, ve 94’ncü maddeleri değiştirilmiş veya bunlara eklentiler yapılmıştır.

a.) Ödenen katkı payları ile primlerin indirim konusu yapılması

GVK’nun 63’ncü maddesinin değişik (3) numaralı bendinde sisteme esneklik getirmek için ikili bir tavan öngörülmüştür.

Buna göre; bireysel emeklilik sisteminde katılımcılar tarafından ödenen katkı paylarının toplamı,

A1- Ödendiği ayda elde edilen ücretin, %10’unu,

B1- Yıllık olarak, asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır.

Bakanlar Kurulu, bu oranı %20 oranına kadar arttırmaya ve asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkili kılınmıştır.

İndirim konusuna esas alınacak ücret, yapılan ödemelerin aylık, prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi süreklilik arz eden ödemelerin brüt tutarlarının toplamıdır.

Gider karşılığı yapılan ödemeler dikkate alınmaz.

Bir takvim yılı içinde, bireysel emeklilik ve diğer şahıs sigorta primleri ile ilgili olarak yapılacak indirim tutarı, asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. Yıl içinde asgari ücret miktarında meydana gelebilecek değişiklikler indirim yapılacak tutarın toplamında dikkate alınacaktır.

b.) Bireysel emeklilik sisteminden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi

Önemli ve yapısal bir değişiklik olarak, sisteme giren katılımcıların, bireysel emeklilik şirketine ödedikleri katkı paylarının işletilmesi sonucunda, hak sahipleri tarafından elde edilen gelirler menkul sermaye iradı sayılmışlardır (4697 Sayılı Yasa ile Gelir Vergisi Yasası’nın eklenmiştir).

GVK’nun 22’nci maddesinde yapılan düzenleme ile, sistemden emeklilik hakkı kazananlar ile vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenler ile sistemden ayrılanlara yapılan gelir ödemelerinin %25’i gelir vergisinden bağışık tutulmuşlardır.

c.) Gelir Vergisi stopajı uygulaması

4697 Sayılı Yasanın 8’nci maddesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Yasası’nın 94’ncü

maddesine (15) numaralı bent eklenmiştir.

Buna göre, bireysel emeklilik şirketleri, bireysel emeklilik sözleşmeleri nedeniyle

yaptıkları ödemelerden stopaj yapmak zorundadırlar.

24.12.2002 Tarih ve 2002/5000 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kesinti oran ve türleri

şöyledir.

-10 yıl süre ile prim, aidat veya katkı payı ödemeden ayrılanlara yapılan ödemelerden %15,

-10 yıl katkı payı ödeyen ancak emeklilik hakkı kazanmadan ayrılan yapılan ödemelerden %10,

-Sistemden emeklilik hakkı kazanan veya vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerden %5 oranında stopaj yapılacaktır.

Stopaj istisna tutarları dışındaki ödemelerden yapılacaktır (GVK 22 mad. (1) Fıkra).

d.) Elde edilen gelir yıllık beyanname ile bildirilmeyecektir

GVK, 86/1-a maddesi uyarınca, bireysel emeklilik sisteminden veya şahıs sigortalarından elde

edilen ve menkul sermaye iradı sayılan gelirler, tutarları ne olursa olsun, elde eden kişi diğer

gelirleri nedeniyle beyanname verse bile, hiçbir şekilde beyan edilmeyecektir.

Gelir Vergisi Yasası’nın 94/15 ‘nci maddesi uyarınca yapılan stopaj nihai vergileme olarak kabul edilmektedir.

e.) 07.10.2001 Tarihinden önce yapılan poliçelerle ilgili hükümler

4697 Sayılı Yasa Geçici 1’nci maddesinde bu durumu düzenlemiştir. Bu tarihten önceki birikimli şahıs sigortaları poliçeleri hakkında yukarıda belirtilen vergi avantajları uygulanmaz.

Kazanılmış hakların kaybedilmemesi bakımından, bu tarihten önceki poliçelerle ilgili hükümler olan GVK’nun 23, 25, 75 ve 94’ncü maddelerinin değişiklikten önceki halleri geçerli olacaktır.

Bu düzenleme sonucunda, yürürlükten kalkan eski hükümlerin uzunca bir süre yürürlükte kalabileceği anlaşılmaktadır.

f.) Çalışan memur ve işçileri adına ödedikleri katkı paylarını, işverenler ticari kazançlarından indirebilecekler

Konu, 4697 Sayılı Yasa ile, GVK’nun 40’ncı maddesine (9) numaralı bent olarak eklenmiştir.

İşverenler tarafından işçiler adına, bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları, ücretlinin elde ettiği gelirin %10’unu ve yıllık bazda asgari ücretin yıllık tutarını aşmayacak şekilde, ticari kazançtan gider olarak indirilebilecektir.

Katkı payının bir kısmının işveren tarafından ödenmesi halinde, toplam tutar bu sınırı aşıyorsa, indirimin öncelikli olarak, ücret matrahının tespitinde mi yoksa ticari kazancın tespitinde mi yapılacağı konusu taraflarca belirlenecektir.

Bu konuda verilen örnek: (Maliye Bakanlığı’nın 2003/3 Sayılı Sirküleri’nden)

Ücretli, Kasım 2003 ayında sisteme 300 Milyon Lira katkı payı ödemiştir.

Bu tutarın yarısını işveren ödemektedir.

Aylık brüt ücret …………………….2.000.000.000 TL

Katkı Payı Ödemesi (ücretli)………….150.000.000 TL

Katkı Payı Ödemesi (işveren) ……… 150.000.000 TL

Önceki Dönemler (Ocak/Ekim) 600.000.000 TL

Yıllık Asgari Ücret 3.672.000.000 TL

Brüt Ücretin %10’u 200.000.000 TL

Brüt Ücretin %5’i 100.000.000 TL

Bu örnekte brüt ücretin %10’u 200 Milyon TL olduğu için indirimde ücret matrahının tespitine öncelik verilmesinin kabulü halinde ücretli tarafından ödenen 150 Milyon TL GVK’nun 63/3’ncü maddesi uyarınca ücretin net tutarını belirlenmesinde indirim konusu yapılabilecektir. Kalan 50 Milyon TL’sı ise işveren tarafından ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.

İndirilemeyen 100 Milyon TL’sı ise ücret olarak vergilendirilecektir.

BİREYSEL EMEKLİLİK VE ŞAHIS SİGORTALARININ BİRLİKTE UYGULANMASI

Yeni düzenleme iki sistemin bir arada uygulanmasına olanak vermektedir. Maliye Bakanlığınca yayınlanmış olan 2003/3 Sayılı Sirkülere bakacak olursak, temel ilkenin indirim konusu yapılacak tutarın, beyan edilen gelirin %10’u ile sınırlı olduğunu görmekteyiz.

Bu durumda şahıs sigortası primleri için ayrıca %5 oranındaki sınır da aranacaktır.

Örnek;

Yıllık beyanname verecek bir yükümlünün 2003 yılı matrahının saptanmasına indirim konusu yapabileceği katkı payı ve prim tutarlarına ilişkin bilgiler aşağıdadır.

Beyan edilen gelir …………………..30.000.000.000 TL

Bireysel sisteme ödenen katkı payı …………………… 0 TL

Şahıs sigortası primleri ödemesi ……………………. 2.400.000.000 TL

Yıllık asgari ücret toplamı …………………. 3.672.000.000 TL

Beyan edilen gelirin %10’u …………………. 3.000.000.000 TL

Beyan edilen gelirin %5’i …………………. 1.500.000.000 TL

Bu örnekte, prim toplamı beyan edilen gelirin %5’ini aştığından 1,5 Milyar TL indirime konu olabilecektir.

Ödenen 2,4 Milyar TL bireysel emeklilik katkı payı olsaydı gelirin %10’unu aşmadığından tümü indirim konusu olabilecekti.

Yükümlünün eşine ve küçük çocuklarına ilişkin hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri ve bunlar adına bireysel emeklilik sistemine ödenen prim ve katkı payları da yukarıda belirtilen sınırlamalar çerçevesinde indirim konusu yapılabilecektir.

KURUMLAR VERGİSİ İLE İLGİLİ TEŞVİKLER

4697 Sayılı Yasa ile, 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Yasası’nın istisnalar ile ilgili 8’nci maddesine (e) bendi eklenmiştir. Buna göre, kurulacak emeklilik yatırım fonlarının kazançları kurumlar vergisinden bağışık tutulmuştur.Ayrıca bu tür kazançlara GVK’nun 94’ncü maddesine göre stopaj da uygulanmayacaktır.

DAMGA VERGİSİ İLE İLGİLİ TEŞVİK HÜKÜMLERİ

4697 Sayılı Yasanın 11’nci maddesi ile 488 Sayılı Damga Vergisi Yasasına bağlı olarak düzenlenmiş olan (2) sayılı Tablo’nun “V-Kurumlarla İlgili Kağıtlar” başlıklı bölümüne eklenen 21 numaralı fıkra ile sigorta ve emeklilik şirketleri ile emeklilik yatırım fonlarının kuruluşları dahil her türlü işlemlerinde düzenlenen damga vergisi bu şirketler veya fonlar tarafından ödenmesi gereken kağıtlar damga vergisinden bağışık tutulmuşlardır.

Görüleceği gibi, bu şirketlerin tüm işlemleri çok geniş biçimde damga vergisinden bağışık tutulmuştur.

BANKA SİGORTA MUAMELE VERGİSİ İLE İLGİLİ TEŞVİK HÜKÜMLERİ

Yasanın 12’nci maddesi ile Gider Vergileri Yasası’nın 29’ncu maddesinin (i) bendi değiştirilmiş ve aynı maddeye (t) ve (u) bentleri eklenmiştir.

Emeklilik sözleşmeleri, hayat sigortaları, sağlık sigortaları ile ihracata ilişkin nakliyat sigortalarında sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar (i bendi), emeklilik yatırım fonlarının, sermaye piyasalarında yaptıkları işlemler nedeniyle elde ettikleri paralar (t bendi), banka ve sigorta şirketleri ile emeklilik şirketlerinin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibari değerlerinin üzerinde elden çıkarılması sonucu kendi lehlerine kalan paralar BSM Vergisinden bağışık tutulmuştur.

Konuyla ilgili olarak, bireysel emeklilik sigorta şirketlerinin düzenledikleri poliçeler üzerinden katılımcılardan tahsil ettikleri katkı payları ile, emeklilik yatırım fonlarının sermaye piyasalarında yapmış oldukları işlemler nedeniyle elde ettikleri paraların BSMV’den istisna edilmiş olmaları önemlidir.