<%@ Language=JavaScript %> ÇALIŞMA HAYATI

2822 SAYILI TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ GREV VE LOKAVT KANUNU’NUN

BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİNE DAİR

YASA TASARISI TASLAĞI

Madde 1 – 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 3. maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir.

Aynı gerçek veya tüzel kişiye yahut aynı kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerine sahip bir işletmede ancak bir toplu iş sözleşmesi yapılabilir. Bu Kanun anlamında bu sözleşmeye işletme toplu iş sözleşmesi denir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait müessese ve işyerleri ayrı tüzel kişiliğe sahip olsalar dahi, bu kurum ve kuruluşlar için tek bir işletme toplu iş sözleşmesi yapılır.

Bir işveren sendikasına üye birden çok işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerlerini ve işletmeleri kapsayan toplu iş sözleşmesine grup toplu iş sözleşmesi denir.

İşverenler, işletme niteliğini kazanan veya bu niteliği yitiren işyerlerini, bu niteliğin kazanılması veya yitirilmesi tarihini izleyen ayın sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirmekle yükümlüdürler.

İşletme veya grup niteliğinin olup olmadığı konusunda çıkan uyuşmazlıklar, işletme toplu iş sözleşmesinde işletme merkezinin ve grup toplu iş sözleşmesinde de işverenlerin üye olduğu işveren sendikasının merkezinin bulunduğu yerdeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemede onbeş gün içinde karara bağlanır. Kararın temyizi halinde Yargıtayca onbeş gün içinde kesin karar verilir.

Bir işyerinde aynı dönem için birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.”

Madde 2 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 8. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“İşletme toplu iş sözleşmesi kapsamında olan bir işyeri devredildiğinde, devralan işverenin aynı işkoluna giren işyeri veya işyerlerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi olsa dahi devralınan işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden doğan haklar ve borçlar, yeni işverenle işçi arasında iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder ve devirden itibaren bir yıl geçmedikçe işçi aleyhine değiştirilemez. Söz konusu hak ve borçların yeni bir toplu iş sözleşmesi ile düzenlenmesi halinde bir yıllık süre uygulanmaz. Bir yıllık süre geçtikten sonra tarafların anlaşması ile veya 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22’inci maddesi çerçevesinde iş sözleşmesinde değişiklik yapma hakkı saklıdır.

Madde 3 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 9. maddesinin beşinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir:

“Bu husustaki yazılı talep, ancak toplu iş sözleşmesinin imzalanmasından sonra yapılabilir.”

Madde 4 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 11. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddenin sonuna bir fıkra eklenmiştir:

“Bakanlar Kurulu; işçi sendikalarından en çok üyeye sahip olan sendikanın yapmış olduğu bir toplu iş sözleşmesini, o işkolundaki işçi veya işveren sendikalarının veya ilgili işverenlerden birinin yahut Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının talebi üzerine, Yüksek Hakem Kurulunun görüşünü aldıktan sonra tamamen veya kısmen ya da zorunlu değişiklikleri yaparak, o işkolunun toplu iş sözleşmesi bulunmayan diğer işyerlerine veya bir kısmına teşmil edebilir. Teşmil kararnamesinde kararın gerekçesi açıklanır. Teşmil uygula-ması, ancak teşmil kararnamesinin Resmî Gazete’de yayımlanmasının sonra-sına etkili olabilir.”

“ Toplu iş sözleşmesinin teşmil edildiği işletme veya işyerinde, yeni toplu iş sözleşmesinin yapılmasıyla birlikte teşmil uygulaması kendiliğinden sona erer.”

Madde 5 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 12. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde beşinin (tarım ve ormancılık, avcılık ve balıkçılık işkolu hariç) üyesi bulunduğu işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyeri veya işyerlerinin her birinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının kendi üyesi bulunması halinde bu işyeri veya işyerleri için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir. İşletme sözleşmeleri için işyerleri bir bütün olarak nazara alınır ve yarıdan fazla çoğunluk buna göre hesaplanır.”

“Bir işkolunda çalışan işçilerin yüzde beşinin tespitinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca her yıl Ocak ve Temmuz aylarında yayımlanacak istatistikler esas alınır. Bu istatistiklerde belirtilecek işkolundaki toplam işçi sayısı ile bu işkolundaki sendikalara mensup üye sayısı toplu sözleşme ve diğer işlemler için yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerlidir. Yetki belgesi almak üzere müracaat eden veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez.”

Madde 6 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 13. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Bir toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yazıyla başvurarak kurulu bulunduğu işkolunda üye sayısı itibariyle yüzde beş (tarım ve ormancılık, avcılık ve balıkçılık işkolu hariç) oranını sağladığının belirlenmesini ve sözleşmenin kapsamına girecek işyeri veya işyerlerinde başvuru tarihinde çalışan işçiler ile üyelerinin sayısının tespitini ister. İşçi sendikası kendisinde bulunan üyelik fişlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yetki için başvurduğu tarihten itibaren üç işgünü içinde işverene vermek zorundadır.”

Madde 7 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 15. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Kendilerine 13 üncü madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren, taraflardan birinin veya her ikisinin gerekli yetkiyi haiz olmadıkları veya kendisinin çoğunluğu bulunduğu yolundaki itirazını sebeplerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde işyerinin bağlı olduğu bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemeye yapabilir. Toplu iş sözleşmesi birden fazla bölge müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsadığı hallerde itiraz Ankara’daki iş mahkemesine yapılır. İşletme toplu iş sözleşmesi için itiraz, işletme merkezinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesine yapılır. İtiraz dilekçesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına veya ilgili bölge müdürlüğüne kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde beşini temsil edemeyen sendika yetki itirazında bulunamaz.”

Madde 8 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 17. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Yetki belgesini alan işçi sendikası, yetki belgesini aldığı tarihten itibaren onbeş işgünü içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırır ve çağrı tarihini derhal görevli makama bildirir.”

Madde 9 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 18. maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Madde 18 - Bu Yasa bakımından görevli makam, işyeri toplu iş sözleşmesi için işyerinin bağlı olduğu, işletme toplu iş sözleşmesi için işletme merkezinin bulunduğu bölge müdürlüğü, birden fazla bölge müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsayacak grup toplu iş sözleşmesi için de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’dır.”

Madde 10 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 22. maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Madde 22 – 21 inci maddenin birinci fıkrasına göre düzenlenen yazıyı ya da toplu görüşme süresinde tarafların anlaşamadığına ilişkin tutanağı alan görevli makam derhal arabuluculuk işlemlerini başlatır.

Uyuşmazlık halindeki taraflar, toplu görüşmelere katılmak üzere, aralarında anlaşarak bu Kanunun 59 uncu maddesinde öngörülen resmi listeden ya da liste dışından bir arabulucuyu belirleyebilirler. Arabulucunun katılımıyla yapılan görüşmelerde anlaşma sağlanamamışsa, uyuşmazlığın tespiti bakımından altmış günlük sürenin geçmesi beklenilmez. Bu takdirde, arabulucunun düzenleyip görevli makama tevdi edeceği tutanak, bu Kanunun 23 üncü maddesinde belirtilen arabulucu tutanağı niteliğindedir.

Arabulucu tayini yoluna gidilmemiş ve toplu görüşme başladığı tarihten itibaren altmış gün geçmesine karşın anlaşma sağlanamamışsa, üç işgünü içinde tarafllar resmi listeden ya da liste dışından bir arabulucuyu seçerek, durumu görevli makama bildirirler. Arabulucu seçiminde anlaşma sağlanamazsa, görevli makam başvuru üzerine veya kendiliğinden üç işgünü içinde bu Kanunun 15 inci maddesinde öngörülen mahkemeye başvurmak suretiyle arabulucunun belirlenmesini ister. Arabulucunun mahkeme tarafından seçiminde, bu Kanunun 59 uncu maddesi hükümleri dikkate alınır. Görevli makam, masrafı taraflara ait olmak üzere, mahkeme kararını arabulucuya tebliğ ettirir. Arabulucunun görevi, taraflarca ya da mahkemece kendisine yapılacak duyurudan itibaren başlar.

Madde 11 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 23. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“22 nci maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen arabuluculuk görevi, onbeş gün sürer. Bu süre, tarafların anlaşmasıyla en çok altı işgünü uzatılabilir ve görevli makama bildirilir.”

Madde 12 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 29. maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Madde 29 – Aşağıdaki işlerde grev ve lokavt yapılamaz:

1. Can ve mal kurtarma işlerinde,

2. Cenaze ve tekfin işlerinde,

3. Su, elektrik, havagazı, doğal gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı işlerinde,

4. Kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye hizmetlerinde.”

Madde 13 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 32. maddesine aşağıdaki iki fıkra eklenmiştir:

“İşletme toplu iş sözleşmesi kapsamına dahil olup işyerlerinin bir bölümünde grev ve lokavt yasağı bulunan bir işletmede taraflar anlaşamadığı takdirde, uyuşmazlığın çözümü için Yüksek Hakem Kurulu’na başvurulamaz. Bu takdirde, işletme içinde yeralıp grev ve lokavt yasağına tabi olmayan işyerlerine grev ve lokavt yasağı uygulanmaz.

Grev ve lokavt yasağı kapsamı dışında kalan işyerlerinde varılan anlaşma sonucu imzalanacak toplu iş sözleşmesi, işletme toplu iş sözleşmesi niteliğini kazanır ve işletmeye dahil tüm işyerlerinde uygulanır.”

Madde 14 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 33. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“ Bakanlar Kurulu; Danıştay’dan istişari mütalaa aldıktan sonra, karar verilmiş veya başlanmış olan kanuni bir grev veya lokavtı genel sağlığı veya ulusal güvenliği bozucu nitelikte olduğu gerekçesiyle, altmış gün süreyle erteleyebilir. Danıştay, bu konudaki görüşünü üç işgünü içinde bildirir. Ertele-me süresi, Bakanlar Kurulu kararnamesinin yayımı tarihinde işlemeye başlar.”

Madde 15 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 51. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Kanuni bir grev veya lokavtı sona erdirmek için greve veya lokavta karar vermiş olanlar tarafından alınan kararlar, en geç ertesi işgünü sonuna kadar yazıyla karşı tarafa ve bölge müdürlüğüne bildirilir ve mutad vasıtalarla ilan edilir. Kanuni grev ve lokavt, ilanın yapılmasıyla sona erer.”

Madde 16 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 52. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Bu Kanunun 32. maddesinin ikinci fıkrası hükmü saklıdır.”

Madde 17 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 53. maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“2. Üniversitelerin iş hukuku veya çalışma ekonomisi öğretim üyeleri arasından Üniversitelerarası Kurulca seçilecek bir üye,”

Madde 18 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 57’inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Her toplantı günü için Kurul başkanına 1200, Kurul üyelerine 1100, raportörlere ise 1000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarda huzur hakkı ödenir.”

Madde 19 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 80. maddesinin birinci fıkrası, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“3 üncü maddenin üçüncü fıkrası, 28 inci madde ile 51 inci maddenin birinci fıkrası, 54 üncü maddenin ikinci fıkrası, 59 uncu maddenin üçüncü fıkrası ve 63 üncü maddede sözü edilen ilan, bildirme ve bilgi verme yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında yüz milyon liradan beşyüz milyon liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.”

Madde 20 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 82. maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Madde 82 – 15.7.1963 tarih ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu, bu Kanunın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükten kalkar.”

Madde 21 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 14. ve 44. maddeleri ile 78. maddesinin dördüncü fıkrası ve Geçici l. maddesi, yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 22 – Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir:

“Ek Madde 2- Bu Kanundaki “hizmet akdi” sözcükleri, “iş sözleşmesi” olarak değiştirilmiştir.”

Madde 23 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 24 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.