ÇALIŞMA HAYATI

<%@ Language=JavaScript %> ÇALIŞMA HAYATI

YILLIK ÜCRETLİ İZİN

İzinlerin yoğun olarak kullanıldığı bir dönemdeyiz. Bu nedenle sitemize pek çok soru gelmektedir. Yıllık ücretli izinlerle ilgili bazı hususları belirtmek istiyoruz.
(1) Yıllık ücretli izine, işyerinde bir yılını dolduran hak kazanır.
(2) Bu bir yıl, işyerinde daha önce çalışması olanlar için eski dönemdeki çalışmaları da eklenerek bulunur. Deneme süresi de dikkate alınır. Bir yılını doldurmamış işçi için orantılı bir izin hakkı öngörülmemiştir.
(3) Yıllık ücretli izin işyerindeki kıdeme göre artar. Bu kıdem aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen çalışma sürelerinin toplamıdır. Aynı işverene ait değişik işyerlerinde geçen süreler dikkate alınır.
(4) A- Bir yıldan beş yıla kadar hizmet süresi için (beş yıl dahil) 14 günden az olmamak üzere,
B- Beş yıldan fazla, onbeş yıldan az çalışması olanlara 20 günden az olmamak üzere,
C- Onbeş yıl (dahil olmak üzere) ve daha fazla hizmeti olanlara 26 günden az olmamak üzere yıllık ücretli izin verilecektir.
D- 18 yaşından küçük ve 50 ve daha büyük yaştaki işçilere 20 günden az izin verilemez
(4758 Sayılı İş Yasası md. 53-54)

Deniz İş Kanunu'nda altı aydan bir yıla kadar çalışmış olan “gemi adamları” için '15 günden', bir yıl ve daha fazla çalışanlar için ise 'bir aydan' az izin verilemez (md. 40)

Basın İş Kanunu'nda “gazeteci” için, 1-10 yıl kıdemi olanlara “dört hafta”; on yıldan fazla kıdemi olanlara “altı hafta” izin verilecektir.

Günlük olmayan süreli yayınlarda çalışan gazetecilere ise, her altı aylık çalışma devresi için “iki hafta” ücretli izin verilir (md. 21).

İzin günleri, “İşgünü” olarak hesaplanır.

Yıllık izin süresi içinde alınacak, örneğin bir haftalık rapor süresi hak edilen izin sürelerine eklenmek zorundadır.

İş Kanunu'nda “asgari” süreleri belirtilen ve “vazgeçilmez” bir hak olan yıllık ücretli izin süreleri, taraflar arasında yapılan bireysel iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle “azaltılamaz” fakat “artırılabilir” (4857 Sayılı Yasa Md.49/3,4). Aksi halde, Kanunda belirtilen sürelerin altında bireysel veya toplu iş sözleşmelerine konulan hükümler “geçersiz” sayılır.

Kanuna göre, yıllık ücretli izin hakkı işveren tarafından işçiye “devamlı” (aralıksız) bir şekilde kullandırılmak zorundadır. Ancak, izin süreleri, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere tarafların anlaşması ile en çok üçe bölünebilir (md. 56/1,2,3).

Örnek olarak, 14 günlük izin süresi 10+2+2=14 gün şeklinde; 20 günlük izin süresi 10+5+5=20 gün şeklinde; 26 günlük izin süresi de 10+8+8=26 gün şeklinde kullanılabilir.

İznini işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olan işçiler, eğer isterlerse ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüş için yolda geçirecekleri süreleri karşılamak üzere işverenden “'yol izni” talep edebilirler. İşveren de işçilere toplam “dört güne” kadar “ücretsiz” yol izni vermek zorundadır.

Ancak, izninin bir bölümünü 10 günden az olmamak üzere ikiye veya üçe bölerek kullanan işçilere, işveren dört günü aşan ücretsiz yol izni vermeye zorlanamaz (Md.56/3-6).